Erkeklerde İdrar Yolu Enfeksiyonu: Neden Hafife Alınmamalı?

İdrar yolu enfeksiyonu denince akla genellikle kadınlar gelir. Gerçekten de kadınlarda çok daha sık görülür; çünkü kadınlarda idrar kanalı kısadır ve mikropların mesaneye ulaşması kolaydır. Erkeklerde ise idrar kanalının uzunluğu doğal bir koruma sağlar. Bu yüzden bir erkekte idrar yolu enfeksiyonu gelişmesi, çoğu zaman araştırılması gereken bir nedenin işaretidir.

Belirtiler Nelerdir?

• İdrar yaparken yanma ve sızlama
• Sık ve ani idrara çıkma, az az idrar yapma
• Bulanık, kötü kokulu ya da kanlı idrar
• Kasık, alt karın veya makat çevresinde ağrı
• Ateş, titreme ve halsizlik — enfeksiyonun prostata ya da böbreğe ulaştığını düşündürebilir

Erkeklerde Neden Gelişir?

Erkekte enfeksiyonun arkasında çoğunlukla idrarın mesanede tam boşalamaması ya da idrar yolunda bir tıkanıklık bulunur:

• Prostat büyümesi: Mesanede kalan idrar (rezidü) mikropların çoğalması için uygun ortam oluşturur; 50 yaş üzerinde en sık nedendir
• Üretra darlığı: Daralmış idrar kanalı akışı zayıflatır
• Taşlar: Böbrek ya da mesane taşları mikropların barındığı bir odak olabilir
• Sonda ve girişimler: Yakın zamanda sonda takılması ya da endoskopik bir işlem yapılması
• Diyabet ve bağışıklığı baskılayan durumlar

Genç ve cinsel olarak aktif erkeklerde yanma şikâyeti, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara bağlı idrar kanalı iltihabı (üretrit) da olabilir; bu durumun tanı ve tedavisi farklıdır.

Prostat ve Testis Tutulumu

Erkeklerde enfeksiyon mesaneyle sınırlı kalmayıp prostata (akut prostatit) ya da testis yanındaki kanallara (epididimit) yayılabilir. Yüksek ateş, makat çevresinde dolgunluk hissi ve idrar yapmakta zorlanma prostat tutulumunu düşündürür; belirtilerin ayrıntısı prostatit yazımızda. Testiste ağrılı şişlik ise mutlaka hızlı değerlendirilmelidir; ani testis ağrısının diğer nedenlerini testis torsiyonu ve epididimit farkı yazımızda anlattık.

Hangi Tetkikler Yapılır?

• İdrar tahlili ve idrar kültürü: Antibiyotik başlanmadan önce alınması, doğru ilacın seçilmesi açısından önemlidir
• Ultrasonografi: Böbrekler, mesane, prostat hacmi ve idrar sonrası mesanede kalan idrar miktarı değerlendirilir
• İdrar akım hızı ölçümü: Prostat büyümesi ya da darlık düşünülüyorsa yapılır; ayrıntılar üroflovmetri yazımızda
• Gerekirse PSA, tomografi ya da sistoskopi

Aktif enfeksiyon sırasında PSA geçici olarak yükselebilir; bu nedenle PSA ölçümü genellikle enfeksiyon geçtikten birkaç hafta sonra yapılır ya da tekrarlanır.

Tedavide Nelere Dikkat Edilir?

Erkeklerde idrar yolu enfeksiyonu, kadınlardaki basit sistite göre genellikle daha uzun süreli antibiyotik tedavisi gerektirir; prostat tutulumu varsa bu süre daha da uzar. İlacın türü ve süresi kültür sonucuna göre hekim tarafından belirlenmelidir. Şikâyetler birkaç günde geçse bile tedaviyi erken bırakmak, enfeksiyonun tekrarlamasına ve direnç gelişmesine yol açabilir. Yüksek ateşi olan, kusan ya da idrar yapamayan hastalarda hastanede tedavi gerekebilir.

Enfeksiyon geçtikten sonra asıl iş başlar: altta yatan neden bulunup tedavi edilmezse enfeksiyon tekrar eder. Prostat büyümesine bağlı tekrarlayan enfeksiyonlar, cerrahi tedavi gerekçelerinden biridir.

Özetle

Erkekte idrar yolu enfeksiyonu, kadınlardakinden farklı ele alınması gereken bir durumdur. Kültürle yönlendirilmiş, yeterli süreli tedavi ve ardından nedenin araştırılması tekrarlamayı önlemenin anahtarıdır. Kadınlardaki tekrarlayan enfeksiyonlar için bu yazımıza, prostat büyümesinin tedavi seçenekleri için prostat büyümesi sayfamıza göz atabilirsiniz.