Ağrılı Mesane Sendromu (İnterstisyel Sistit): Enfeksiyon Yokken Neden Yanma ve Ağrı Olur?

Sık idrara çıkma ve idrar yaparken yanma denildiğinde akla ilk gelen idrar yolu enfeksiyonudur. Ancak bazı hastalarda bu şikâyetler aylarca sürer, defalarca antibiyotik kullanılır ve idrar kültürleri temiz çıkar. Bu tablonun nedenlerinden biri, daha çok kadınlarda görülen ağrılı mesane sendromudur. Hastalığın bir alt tipi interstisyel sistit olarak da bilinir.

Ağrılı Mesane Sendromu Nedir?

Mesaneyle ilişkili olduğu hissedilen; ağrı, baskı ya da rahatsızlık şeklinde süren ve sık ya da sıkışarak idrara çıkmanın eşlik ettiği bir durumdur. Tanı için şikâyetlerin haftalar–aylar boyunca sürmesi ve enfeksiyon gibi açıklanabilir bir nedenin bulunmaması gerekir. Kronik bir hastalıktır; şikâyetler alevlenme ve sakin dönemlerle seyreder.

Belirtiler: Enfeksiyondan ve Aşırı Aktif Mesaneden Farkı

• Mesane doldukça artan, idrar yapınca azalan ağrı: En tipik özelliktir
• Gündüz ve gece sık idrara çıkma
• Alt karın, idrar kanalı ve vajina bölgesinde ağrı; cinsel ilişki sırasında ağrı
• Belirli yiyecek ve içecekler, stres ya da adet döneminde alevlenme

Aşırı aktif mesanede tuvalete koşturan his “kaçıracağım” korkusudur; ağrılı mesane sendromunda ise hastayı tuvalete götüren ağrının kendisidir. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonundan farkı ise kültürde mikrop üremesi ve antibiyotiğe yanıt alınmamasıdır.

Neden Olur?

Kesin nedeni bilinmemektedir. Mesane iç yüzeyini koruyan tabakanın zayıflaması, mesane sinirlerinin aşırı duyarlı hale gelmesi ve mesane duvarındaki iltihabi süreçler üzerinde durulan başlıca mekanizmalardır. İrritabl bağırsak sendromu ve fibromiyalji gibi diğer kronik ağrı durumlarıyla birlikte görülebilmesi, sinir sisteminin ağrıyı işleme biçiminin de rol oynadığını düşündürür.

Tanı: Başka Nedenlerin Dışlanması

Ağrılı mesane sendromunu kesinleştiren tek bir test yoktur; tanı, benzer şikâyet yapan durumların dışlanmasıyla konur:

• İdrar tahlili ve kültürü
• İşeme günlüğü: Ne sıklıkla ve ne kadar idrar yapıldığı kaydedilir
• Ultrason ve jinekolojik değerlendirme
• Sistoskopi: Mesane içinin kamerayla incelenmesi; bazı hastalarda tedaviyi değiştiren “Hunner lezyonları” bu yolla saptanır

Özellikle sigara içen ya da idrarında kan görülen hastalarda, benzer şikâyet yapabilen mesane içi erken evre tümörlerin (karsinoma in situ) dışlanması önemlidir.

Tedavi Basamak Basamak

• Bilgilendirme ve yaşam düzeni: Hastalığın doğasını anlamak ve tetikleyicileri tanımak tedavinin ilk adımıdır
• Pelvik taban fizyoterapisi: Gergin pelvik kasları gevşetmeye yönelik uygulamalar ağrıyı azaltabilir; kasları güçlendiren klasik egzersizler ise bu hastalarda şikâyeti artırabilir
• Ağızdan ilaçlar: Ağrı iletimini düzenleyen ve mesane yüzeyini destekleyen ilaçlar
• Mesane içi tedaviler: Mesane iç yüzeyini onarmaya yardımcı sıvıların sonda ile mesaneye verilmesi
• İleri seçenekler: Hunner lezyonlarının endoskopik tedavisi, mesane içi botulinum toksin uygulaması ve sinir uyarı tedavileri seçilmiş hastalarda kullanılır

Günlük Yaşamda Neler Yardımcı Olur?

Kahve, çay, gazlı ve alkollü içecekler, acı ve asitli yiyecekler (domates, turunçgiller) ile yapay tatlandırıcılar birçok hastada şikâyetleri artırır. Bu besinleri bir süre kesip tek tek yeniden denemek, kişisel tetikleyicileri belirlemeye yardımcı olur. Su içmeyi azaltmak ise idrarı yoğunlaştırarak ağrıyı artırabilir. Stres yönetimi, düzenli hareket ve sıkı giysilerden kaçınmak da destekleyicidir.

Özetle

Kültürü temiz çıktığı halde süren mesane ağrısı ve sık idrara çıkma, “geçmeyen enfeksiyon” olarak değil, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir tablo olarak ele alınmalıdır. Ağrılı mesane sendromu çoğu zaman tamamen ortadan kalkmasa da doğru tanı ve kişiye göre planlanan basamaklı tedaviyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Mesane işlev bozukluklarındaki tedavi seçenekleri için aşırı aktif mesane ve işeme bozuklukları sayfamızı inceleyebilirsiniz.